बीड | डिजिटल बीड प्रतिनिधी
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. डिजिटल क्रॉप सर्व्हे (DCS MH) प्रक्रियेमध्ये शेतकऱ्यांसाठी मोबाईलवरून पीक पाहणी करण्याची सुविधा उपलब्ध असल्याचे दिसून येत आहे. शेतकऱ्यांना आपल्या शेतातील पिकाची माहिती डिजिटल पद्धतीने नोंदवता येणार आहे. सध्या उपलब्ध DCS MH अॅपमध्ये “Sign in as Farmer” हा पर्याय स्पष्टपणे देण्यात आला आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांसाठी डिजिटल पद्धतीने पीक सर्वेक्षणाची प्रक्रिया अधिक सुलभ होण्याची शक्यता आहे.DCS MH हे डिजिटल क्रॉप सर्व्हे अॅप असून त्याचा वापर शेतातील पिकांचे सर्वेक्षण करण्यासाठी केला जातो. अधिकृत अॅपच्या माहितीनुसार या सर्वेक्षणाचा उद्देश राज्यातील शेतजमिनीवर कोणती पिके घेतली आहेत आणि सिंचनाची कोणती पद्धत वापरली जाते, याची माहिती डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध करून घेणे हा आहे.
मोबाईलवरून पीक पाहणीची सुविधा
शेतकऱ्यांना डिजिटल पद्धतीने आपल्या शेतातील पिकाची माहिती नोंदवण्यासाठी मोबाईल अॅपचा वापर करता येतो. उपलब्ध स्क्रीनशॉटमध्ये DCS MH अॅपवर “Sign in as Farmer” असा स्वतंत्र पर्याय दिसत आहे. याशिवाय सर्वेक्षक, सत्यापनकर्ता आणि Inspection Officer यांच्यासाठीही स्वतंत्र लॉगिन पर्याय देण्यात आले आहेत.
पीक पाहणी का महत्त्वाची?
पीक पाहणीमध्ये शेतात कोणते पीक घेतले आहे, त्याची नोंद डिजिटल स्वरूपात केली जाते. अशा प्रकारे जमा होणाऱ्या माहितीमुळे शासनाला राज्यातील पीक परिस्थितीचा अधिक अचूक आढावा घेण्यास मदत होते.महाराष्ट्रातील डिजिटल क्रॉप सर्व्हे हा AgriStack उपक्रमाशी संबंधित असून, पिके, जमीन आणि शेतकरी यांच्याशी संबंधित माहितीचा डिजिटल डेटाबेस तयार करण्याच्या उद्देशाने ही व्यवस्था विकसित करण्यात आली आहे. अधिकृत माहितीनुसार अशा डिजिटल माहितीचा उपयोग कृषी नियोजन, पीक विमा, आपत्ती मदत आणि शेतकरी-केंद्रित सेवांसाठी होऊ शकतो
शेतकऱ्यांनी काय करावे?
शेतकऱ्यांनी आपल्या मोबाईलमध्ये अधिकृत DCS MH / ई-पीक पाहणी संबंधित अॅप उपलब्ध आहे का, हे तपासावे. त्यानंतर शेतकरी लॉगिनचा पर्याय उपलब्ध असल्यास त्याद्वारे पुढील प्रक्रिया करता येऊ शकते.मात्र येथे एक महत्त्वाची बाब लक्षात घेणे आवश्यक आहे. पीक पाहणीची प्रत्यक्ष प्रक्रिया, उपलब्ध पर्याय आणि कोणत्या कालावधीत कोणत्या पिकांची नोंद करायची याबाबत स्थानिक महसूल विभागाच्या सूचनांना प्राधान्य द्यावे. कारण अॅपवरील सुविधा आणि स्थानिक प्रशासनाने दिलेल्या सूचना यामध्ये वेळोवेळी बदल होऊ शकतात.महाराष्ट्राच्या अधिकृत ई-पीक पाहणी अॅपच्या माहितीनुसार शेतकऱ्यांना स्वतःहून पीक पेरा नोंदविण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. या अॅपमध्ये पिकांची नोंद, बांधावरील झाडांची नोंद तसेच चालू पड किंवा कायम पड क्षेत्राची नोंद अक्षांश-रेखांशासह करता येते.
नोंद करताना शेतकऱ्यांनी काळजी घ्यावी
पीक पाहणी करताना शेतकऱ्यांनी आपल्या शेताची आणि पिकाची माहिती काळजीपूर्वक नोंदवणे आवश्यक आहे. चुकीची माहिती भरली जाणार नाही याची विशेष काळजी घ्यावी.शेतात प्रत्यक्ष कोणते पीक आहे, त्यानुसारच पीक निवडावे. मोबाईलवर स्थान निश्चिती, फोटो किंवा इतर माहिती मागितल्यास अॅपमध्ये दाखवलेल्या सूचनांचे पालन करावे. प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर नोंद यशस्वी झाली आहे का, याची खात्री करून घेणेही महत्त्वाचे आहे.तांत्रिक अडचण आल्यास शेतकऱ्यांनी स्थानिक तलाठी, कृषी विभाग किंवा संबंधित महसूल कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचा संदेश
“पीक पाहणी स्वतः करा आणि आपल्या पिकाची माहिती डिजिटल पद्धतीने नोंदवा” असा संदेश सध्या महत्त्वाचा ठरत आहे. मोबाईलच्या माध्यमातून प्रक्रिया उपलब्ध झाल्यास शेतकऱ्यांना पीक नोंदणीसाठी होणारी धावपळ कमी होण्यास मदत होऊ शकते.तसेच पीक पाहणीची माहिती भविष्यातील विविध कृषी सेवा, पीक विमा, नुकसान नोंदणी आणि शासकीय योजनांशी संबंधित प्रक्रियांसाठी महत्त्वाची ठरू शकते. त्यामुळे शेतकऱ्यांनी पीक पाहणीची प्रक्रिया गांभीर्याने घ्यावी.
विशेषतः बीड जिल्ह्यासह मराठवाड्यातील शेतकऱ्यांनी आपल्या गावात पीक पाहणीची प्रक्रिया कशी राबवली जात आहे, याबाबत स्थानिक महसूल किंवा कृषी विभागाकडून माहिती घेऊन नोंदणी करावी.
थोडक्यात
DCS MH मध्ये “Sign in as Farmer” पर्याय उपलब्ध
मोबाईलवरून डिजिटल पीक सर्वेक्षणाची सुविधा
पिकाची माहिती अचूक नोंदवणे महत्त्वाचे
स्थानिक प्रशासनाच्या सूचनांचे पालन करावे
अडचण आल्यास संबंधित महसूल/कृषी विभागाशी संपर्क साधावा
टीप: उपलब्ध अॅप माहितीनुसार DCS MH हे डिजिटल क्रॉप सर्व्हेसाठीचे अॅप आहे आणि त्याचे अधिकृत अपडेट 14 जुलै 2026 रोजी झाले आहे
