बीड/प्रतिनिधी
: महाराष्ट्रातील मतदार यादीच्या विशेष संक्षिप्त पुनर्निरीक्षण (SIR) मोहिमेअंतर्गत गणना प्रपत्र जमा करण्याची अंतिम मुदत संपल्यानंतर राज्यातील सुमारे दोन कोटींहून अधिक नागरिकांच्या नावांबाबत प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. वेळेत गणना प्रपत्र जमा न झालेल्या किंवा अपूर्ण राहिलेल्या प्रपत्रांमुळे संबंधित नागरिकांची नावे मतदार यादीतून वगळली जाण्याची शक्यता असल्याचा दावा ग्रामीण युवक संघटनेचे प्रा. बबनराव आंधळे यांनी केला आहे.या पार्श्वभूमीवर निवडणूक आयोगाकडून अंतिम मुदतीत वाढ केली जाणार का, तसेच ज्या पात्र नागरिकांचे गणना प्रपत्र वेळेत जमा झाले नाही त्यांच्यासाठी पुढील संधी उपलब्ध राहणार का, याकडे राज्यातील नागरिकांचे लक्ष लागले आहे.
शहरी भागातील मतदारांवर अधिक परिणाम होण्याची शक्यता
प्रा. बबनराव आंधळे यांच्या म्हणण्यानुसार, विशेष संक्षिप्त पुनर्निरीक्षण मोहिमेदरम्यान अनेक नागरिकांचे गणना प्रपत्र निवडणूक यंत्रणेकडे वेळेत पोहोचलेले नाही. काही प्रपत्रे अपूर्ण राहिल्याची शक्यताही व्यक्त केली जात आहे. विशेषतः राज्यातील मोठ्या शहरी भागांमध्ये ही समस्या अधिक प्रमाणात असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.मुंबई शहर, मुंबई उपनगर, ठाणे आणि पुणे या चार प्रमुख जिल्ह्यांमध्ये मोठ्या संख्येने नागरिक वास्तव्यास आहेत. या भागांतील मतदारांची संख्या मोठी असल्याने गणना प्रपत्राशी संबंधित प्रक्रियेचा परिणामही मोठ्या प्रमाणावर होऊ शकतो, अशी चिंता व्यक्त केली जात आहे.नोकरी, व्यवसाय किंवा अन्य कारणांमुळे स्थलांतरित होणाऱ्या नागरिकांची संख्या शहरी भागात मोठी असते. त्यामुळे मतदार यादीतील नाव, पत्ता आणि इतर माहिती अद्ययावत करण्याची प्रक्रिया अनेकांसाठी महत्त्वाची ठरते. गणना प्रपत्रातील माहिती वेळेत सादर न झाल्यास संबंधित नागरिकांना आपल्या मतदार नोंदणीची स्थिती तपासणे आवश्यक असल्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
नाव वगळले गेले तरी प्रक्रिया पूर्णपणे संपत नाही
वेळेत गणना प्रपत्र सादर करता आले नाही म्हणून संबंधित पात्र नागरिकांची प्रक्रिया कायमची बंद झाली आहे, असे समजण्याचे कारण नाही, असे प्रा. आंधळे यांनी स्पष्ट केले आहे. निवडणूक आयोगाकडून प्रारूप मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर नागरिकांना आपले नाव मतदार यादीत आहे की नाही, हे तपासता येणार आहे.प्रारूप मतदार यादीमध्ये नाव आढळले नाही किंवा गणना प्रपत्रामध्ये चुकीची माहिती नोंदवली गेली असल्यास नियमानुसार संबंधित कालावधीत दावा किंवा हरकत दाखल करण्याची संधी उपलब्ध होऊ शकते. त्यामुळे नागरिकांनी घाबरून न जाता अधिकृत मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर आपली नोंद तपासावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
मतदारांनी स्वतःची माहिती तपासणे गरजेचे
मतदार यादीत आपले नाव आहे की नाही, याची खात्री करणे ही प्रत्येक पात्र मतदाराची जबाबदारी आहे, असे प्रा. बबनराव आंधळे यांनी म्हटले आहे. मतदार यादीतील नाव, पत्ता आणि इतर तपशील योग्य आहेत का, याची नागरिकांनी पडताळणी करावी.विशेषतः ज्यांनी गणना प्रपत्र भरले आहे, मात्र ते पूर्णपणे सादर झाले आहे की नाही याबाबत संभ्रम आहे, अशा नागरिकांनी पुढील टप्प्यात प्रसिद्ध होणाऱ्या प्रारूप मतदार यादीकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. यादीमध्ये नाव नसल्यास किंवा माहितीमध्ये त्रुटी आढळल्यास उपलब्ध असलेल्या नियमानुसार दावा किंवा हरकत दाखल करण्याची प्रक्रिया पूर्ण करावी.मतदार यादीत नाव नसल्यास मतदानाच्या वेळी अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे निवडणूक प्रक्रियेतील आपला हक्क अबाधित ठेवण्यासाठी नागरिकांनी वेळेत आवश्यक ती कार्यवाही करावी, असेही आवाहन करण्यात आले आहे.
अंतिम मतदार यादीपूर्वी दावे-हरकतींची छाननी
प्रारूप मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर त्यावर प्राप्त होणारे दावे आणि हरकती यांची संबंधित निवडणूक यंत्रणेकडून छाननी केली जाईल. त्यानंतर आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण करून अंतिम मतदार यादी प्रसिद्ध केली जाणार आहे.त्यामुळे सध्या मतदारांनी आपले नाव वगळले जाईल, अशी भीती बाळगण्यापेक्षा अधिकृत प्रारूप मतदार यादी प्रसिद्ध झाल्यानंतर आपली नोंद तपासणे महत्त्वाचे असल्याचे प्रा. आंधळे यांनी सांगितले.
निवडणूक आयोगाच्या निर्णयाकडे लक्ष
गणना प्रपत्र जमा करण्याची मुदत संपल्यानंतर आता निवडणूक आयोग पुढील कोणता निर्णय घेतो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. मुदतवाढ मिळणार का, पात्र नागरिकांसाठी पुढील प्रक्रिया कशी असेल आणि प्रारूप मतदार यादी कधी प्रसिद्ध होणार, याबाबत नागरिकांमध्ये उत्सुकता आहे.दरम्यान, ग्रामीण युवक संघटनेच्या वतीने प्रा. बबनराव आंधळे यांनी राज्यातील मतदारांना विशेष आवाहन केले आहे. प्रत्येक पात्र नागरिकाने आपले नाव मतदार यादीत आहे की नाही, तसेच गणना प्रपत्रातील माहिती अचूक आहे की नाही, याची खात्री करून घ्यावी. त्रुटी आढळल्यास नियमानुसार उपलब्ध असलेल्या संधीचा वापर करून ती दुरुस्त करून घ्यावी, असे त्यांनी प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे म्हटले आहे.
“मतदार यादीत आपले नाव आहे की नाही, हे तपासणे ही प्रत्येक नागरिकाची जबाबदारी आहे. आपले नाव वगळले गेले असल्यास किंवा माहितीमध्ये काही चूक असल्यास संबंधित प्रक्रियेत दावा किंवा हरकत दाखल करून नोंद दुरुस्त करून घ्यावी,” असे आवाहन प्रा. बबनराव आंधळे यांनी केले.
महाराष्ट्रातील कोट्यवधी मतदारांच्या दृष्टीने मतदार यादीतील नोंद अत्यंत महत्त्वाची असल्याने आगामी काळात निवडणूक आयोगाकडून होणाऱ्या घोषणा आणि प्रारूप मतदार यादीकडे नागरिकांनी बारकाईने लक्ष देणे गरजेचे आहे.
टीप : एस.आय.आर. प्रक्रियेतील मुदती, मतदारांची संख्या, दावा-हरकतीची प्रक्रिया आणि अंतिम मतदार यादीबाबतचे अधिकृत निर्णय निवडणूक आयोगाच्या घोषणेनुसारच ग्राह्य धरावेत.
