केज | प्रतिनिधी
पावसाळ्याची चाहूल लागल्यानंतर खरीप हंगामाची तयारी अंतिम टप्प्यात पोहोचली आहे. शेतकरी पेरणीपूर्व नियोजनात व्यस्त असताना त्यांना वेळेत बियाणे, खते आणि अनुदानाचा लाभ मिळणे अत्यंत गरजेचे आहे. मात्र केज तालुक्यात याच्या अगदी उलट परिस्थिती पाहायला मिळत असून, तालुका कृषी कार्यालयाचा कारभार अक्षरशः रामभरोसे सुरू असल्याचे समोर आले आहे. केज तहसीलदार शुभम पवार यांनी महसूल व पोलीस प्रशासनाच्या अधिकाऱ्यांसह केलेल्या अचानक पाहणीत कृषी कार्यालयातील धक्कादायक वास्तव उघडकीस आले आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, शेतकऱ्यांकडून सातत्याने तक्रारी येत असल्याने तहसीलदार शुभम पवार, एपीआय सिरसागर, मंडळ अधिकारी भालेराव व ढाकणे यांनी कृषी कार्यालयात अचानक भेट दिली.

यावेळी कार्यालयातील उपस्थिती, कामकाज आणि शेतकऱ्यांच्या तक्रारींची पडताळणी करण्यात आली. मात्र पाहणीदरम्यान कार्यालयात अपेक्षित अधिकारी व कर्मचारी अनुपस्थित असल्याचे आढळून आले. अनेक कर्मचारी वेळेत हजर नसल्याचे निदर्शनास आले, तर मुख्य तालुका कृषी अधिकारी सागर पठाडे हे कोणतीही पूर्वकल्पना किंवा अधिकृत रजा न घेता गैरहजर असल्याचे पंचनाम्यात नमूद करण्यात आले.

साहेब रजेवर, पण पदभार कोणाकडेच नाही!

तपासणीदरम्यान आणखी एक गंभीर बाब समोर आली. तालुका कृषी अधिकारी सागर पठाडे यांनी रजेचा कोणताही अधिकृत अर्ज सादर केला नसल्याचे सांगितले जात आहे. त्याहूनही महत्त्वाचे म्हणजे त्यांनी आपल्या पदाचा कार्यभार इतर कोणत्याही अधिकाऱ्याकडे सुपूर्द केलेला नव्हता. त्यामुळे कार्यालयातील प्रशासकीय कामकाज कोणाच्या जबाबदारीवर सुरू आहे, याबाबतच प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. वरिष्ठ अधिकारी अनुपस्थित असताना कार्यालयातील निर्णय प्रक्रिया आणि शेतकऱ्यांच्या कामांचा निपटारा कोण करत आहे, याचे समाधानकारक उत्तर प्रशासनालाही मिळाले नाही.
पंचनामा सुरू असताना किंवा तो पूर्ण होईपर्यंत कोणताही वरिष्ठ अधिकारी कार्यालयात दाखल झाला नसल्याने कृषी विभागाच्या कार्यपद्धतीबाबत संताप व्यक्त केला जात आहे.
टोकन मिळाले, पण बियाणे नाही!
सध्या केज तालुक्यात सोयाबीन बियाणे आणि खतांचा तुटवडा जाणवत असल्याच्या तक्रारी सातत्याने समोर येत आहेत. अनेक शेतकऱ्यांना अनुदानित सोयाबीनसाठी टोकन देण्यात आले असले, तरी प्रत्यक्षात बियाणे मिळवण्यासाठी त्यांना कृषी सेवा केंद्रे आणि दुकानांबाहेर दोन-दोन दिवस प्रतीक्षा करावी लागत असल्याचे चित्र आहे.
पेरणीचा हंगाम सुरू होण्यास अवघे काही दिवस शिल्लक असताना बियाणे उपलब्ध नसल्यामुळे शेतकरी चिंतेत सापडले आहेत. वेळेत पेरणी न झाल्यास उत्पादनावर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. कृषी कार्यालयाकडून योग्य नियोजन आणि पुरवठा व्यवस्थापन न झाल्यामुळे ही परिस्थिती निर्माण झाल्याचा आरोप शेतकरी करत आहेत.

माहितीचा अभाव; शेतकरी हैराण

शेतकऱ्यांच्या मते, खतांचे वितरण, बियाण्यांचा साठा, अनुदानित सोयाबीन वाटप किंवा उपलब्धता यासंदर्भात कार्यालयातील कर्मचाऱ्यांकडे स्पष्ट माहिती उपलब्ध नाही. विविध प्रश्नांसाठी कार्यालयात येणाऱ्या शेतकऱ्यांना समाधानकारक उत्तर मिळत नसल्याने त्यांची परवड होत आहे.
अनेक शेतकऱ्यांनी सांगितले की, कार्यालयात चौकशीसाठी गेल्यानंतर एकमेकांकडे बोट दाखवण्याचे प्रकार सुरू असून, कोणताही अधिकारी ठोस माहिती देण्यास तयार नसतो. परिणामी शेतकऱ्यांचा वेळ आणि पैसा दोन्ही वाया जात असल्याची भावना व्यक्त होत आहे.

खासगी दुकानांकडून चढ्या दराने विक्री?
अधिकृत मार्गाने बियाणे उपलब्ध होत नसल्याने काही खासगी कृषी दुकानदारांकडून परिस्थितीचा गैरफायदा घेतला जात असल्याच्याही तक्रारी समोर येत आहेत. शेतकऱ्यांच्या मते, काही ठिकाणी बियाण्यांची चढ्या दराने विक्री होत असून, उपलब्धतेच्या नावाखाली अतिरिक्त पैसे आकारले जात आहेत.
शासकीय यंत्रणा वेळेत पुरवठा करू शकत नसल्यामुळे निर्माण झालेल्या रिक्त जागेचा फायदा काही व्यापाऱ्यांकडून घेतला जात असल्याचा आरोप करण्यात येत आहे. याबाबत प्रशासनाने तातडीने तपास करून दोषींवर कारवाई करावी, अशी मागणी होत आहे.

सत्ताधाऱ्यांनाही बसावे लागले कार्यालयाच्या दारात
कृषी कार्यालयाच्या अकार्यक्षम कारभाराचा फटका केवळ सामान्य शेतकऱ्यांनाच बसत नसून, स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि सत्ताधारी पक्षाच्या पदाधिकाऱ्यांनाही त्याचा अनुभव घ्यावा लागत असल्याचे दिसून आले. कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे उपसभापती डॉ. वासुदेव नेहरकर, तालुका अध्यक्ष भगवान केदार, विकास जाधव, दत्तकुमार काकडे तसेच इतर पदाधिकाऱ्यांना देखील कार्यालयाबाहेर प्रतीक्षा करावी लागल्याचे सांगितले जाते.
यामुळे कृषी विभागाच्या कामकाजाबाबत सर्व स्तरांवर नाराजी व्यक्त होत आहे. शेतकऱ्यांच्या अडचणी सोडविण्याऐवजी त्यांना कार्यालयांचे उंबरठे झिजवावे लागत असल्याची टीका होत आहे.

डॉ. वासुदेव नेहरकर यांच्या नेतृत्वाखाली शेतकरी आक्रमक
कृषी विभागाच्या या कथित निष्काळजीपणाविरोधात शेतकरी वर्ग आता आक्रमक झाला आहे. कृषी उत्पन्न बाजार समितीचे उपसभापती डॉ. वासुदेव नेहरकर यांच्या नेतृत्वाखाली शेकडो शेतकरी एकत्र आले असून, तातडीने बियाणे व खते उपलब्ध करून देण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
यावेळी बोलताना शेतकरी प्रतिनिधींनी सांगितले की, खरीप हंगाम हा शेतकऱ्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो. अशा काळात कृषी विभागाने जबाबदारीने काम करण्याऐवजी शेतकऱ्यांना वाऱ्यावर सोडले आहे. प्रशासनाने तात्काळ हस्तक्षेप करून बियाणे व खतांचा पुरेसा साठा उपलब्ध करून द्यावा, अन्यथा तीव्र आंदोलन छेडले जाईल, असा इशाराही देण्यात आला.

कारवाईकडे तालुक्याचे लक्ष
तहसीलदारांनी केलेल्या अचानक तपासणीनंतर कृषी विभागात एकच खळबळ उडाली आहे. पंचनाम्यात नोंदविण्यात आलेल्या बाबींच्या आधारे संबंधित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांवर काय कारवाई होते, याकडे आता संपूर्ण केज तालुक्याचे लक्ष लागले आहे.
खरीप हंगामाच्या तोंडावर उघड झालेल्या या प्रकारामुळे कृषी प्रशासनाच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून, शेतकऱ्यांना न्याय मिळणार का, याची उत्सुकता सर्वांनाच लागली आहे. शेतकऱ्यांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या या प्रश्नावर प्रशासनाने तातडीने ठोस पावले उचलण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.