digital beed
२१,३०० कोटींचा निधी वादात; एप्रिलपासून अपात्र लाभार्थ्यांचे मानधन बंद
महाराष्ट्रातील महत्त्वाकांक्षी ठरलेली मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना सध्या मोठ्या वादाच्या भोवऱ्यात सापडली आहे. राज्यातील महिलांना आर्थिक आधार देण्याच्या उद्देशाने सुरू करण्यात आलेल्या या योजनेत तब्बल ७१ लाख महिला अपात्र ठरल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे.महिला व बालविकास विभागाने अलीकडेच हाती घेतलेल्या ई-केवायसी (e-KYC) आणि डेटा शुद्धीकरण मोहिमेत ही मोठी गडबड उघडकीस आली. तपासादरम्यान अनेक लाभार्थी योजनेच्या निकषांमध्ये बसत नसल्याचे स्पष्ट झाले.
२१ हजार कोटींचा खर्च वादातसरकारी आकडेवारीनुसार, गेल्या सुमारे २० महिन्यांत या अपात्र लाभार्थ्यांच्या खात्यावर तब्बल २१,३०० कोटी रुपये जमा करण्यात आले. ही रक्कम आता चर्चेचा आणि टीकेचा विषय बनली आहे.यामुळे प्रशासनाच्या नियोजनावर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले असून, विरोधकांनीही सरकारला कोंडीत पकडण्यास सुरुवात केली आहे.
अपात्र ठरण्याची मुख्य कारणेतपासात पुढील कारणांमुळे महिलांना अपात्र ठरवण्यात आले आहे:वार्षिक उत्पन्न ₹2.5 लाखांपेक्षा जास्तकुटुंबात चारचाकी वाहन असणेकुटुंबातील सदस्य सरकारी नोकरीत असणेचुकीची किंवा अपूर्ण माहिती देणेया सर्व बाबी योजनेच्या अटींना विरोधात असल्याने मोठ्या प्रमाणावर नावं वगळण्यात आली आहेत
दरमहा १०६५ कोटींची बचतया कारवाईनंतर राज्य सरकारला मोठा आर्थिक दिलासा मिळणार आहे.दरमहा होणारा अंदाजे १०६५ कोटी रुपयांचा खर्च वाचणारअपात्र लाभार्थ्यांना दिले जाणारे मानधन एप्रिल २०२६ पासून कायमचे बंदयामुळे सरकारचा आर्थिक भार कमी होणार असला तरी, या निर्णयाचे सामाजिक आणि राजकीय परिणामही दिसू शकतात.
ई-केवायसीसाठी अंतिम मुदतज्या महिलांचे अर्ज पात्र असूनही तांत्रिक कारणांमुळे ई-केवायसी पूर्ण झालेले नाही, त्यांच्यासाठी सरकारने आणखी एक संधी दिली आहे.
अंतिम तारीख: ३० एप्रिल २०२६जर या मुदतीत प्रक्रिया पूर्ण केली नाही, तर:संबंधित लाभार्थ्यांचे नाव तात्पुरते निलंबित केले जाईलपुढील मानधन थांबवले जाऊ शकते
राजकीय वातावरण तापण्याची शक्यताया प्रकरणामुळे महाराष्ट्र सरकार अडचणीत येण्याची शक्यता आहे.विरोधकांकडून अनियोजनाचा आरोपमोठ्या निधीच्या वापरावर प्रश्नचिन्हयेणाऱ्या निवडणुकांवर परिणाम होण्याची शक्यतासरकारने मात्र ही कारवाई पारदर्शकतेसाठी आणि पात्र लाभार्थ्यांपर्यंतच योजना पोहोचावी यासाठी केली असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
तज्ज्ञांचे मत काय?आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, अशा मोठ्या योजनांमध्ये सुरुवातीला डेटा त्रुटी होणे सामान्य असते. मात्र,नियमित पडताळणी आवश्यकडिजिटल प्रणाली मजबूत करणे गरजेचेलाभार्थ्यांची योग्य नोंद ठेवणे महत्त्वाचेअसे मत व्यक्त करण्यात आले आहे.
महिलांसाठी महत्त्वाची सूचनाजर तुम्ही या योजनेचा लाभ घेत असाल, तर लगेच पुढील गोष्टी तपासा:
तुमचे उत्पन्न निकषात आहे का
कुटुंबातील माहिती योग्य आहे का
ई-केवायसी पूर्ण झाले आहे का
वेळेत प्रक्रिया पूर्ण केल्यासच लाभ सुरू राहील.
निष्कर्ष‘
लाडकी बहीण’ योजना ही महिलांसाठी महत्त्वाची आर्थिक मदत योजना असली, तरी सध्या समोर आलेल्या आकडेवारीमुळे तिच्या अंमलबजावणीवर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.७१ लाख महिलांचे अपात्र ठरणे आणि हजारो कोटींचा निधी वादात येणे हे प्रशासनासाठी मोठे आव्हान आहे. आगामी काळात सरकार या योजनेत अधिक पारदर्शकता आणेल का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.